Turken staan bekend om hun gastvrijheid, en in Marmaris merk je dat elke dag. Toch werken sommige gewoonten anders dan in Nederland. Wie een paar omgangsvormen kent, wordt nog hartelijker ontvangen en voorkomt ongemakkelijke momenten. Hier lees je wat je moet weten over begroeten, kleding, religie, gevoelige onderwerpen en tafelmanieren.
Begroeten en beleefdheid
Een begroeting is in Turkije belangrijk. Je zegt merhaba (hallo) of, iets formeler, günaydın (goedemorgen) en iyi akşamlar (goedenavond). Mannen geven elkaar een hand; tussen goede bekenden volgen vaak twee kussen op de wangen. Tussen mannen en vrouwen die elkaar niet kennen, wacht je bij voorkeur af of de ander een hand aanbiedt. Sommige vromere mensen geven iemand van het andere geslacht liever geen hand. Dat is geen afwijzing, maar een persoonlijke keuze.
Oudere mensen worden met respect behandeld. Je spreekt hen aan met amca (oom) of teyze (tante), ook als je geen familie bent. Een paar woorden Turks, zoals teşekkür ederim (dank je wel) en lütfen (alsjeblieft), worden zeer gewaardeerd.
Gastvrijheid en thee
Thee (çay) is de smeerolie van het sociale leven. In winkels, op de bazaar en zelfs bij de kapper krijg je soms een glaasje aangeboden. Aannemen is een vriendelijk gebaar en verplicht je niet tot een aankoop. Wil je liever niet, bedank dan beleefd met een hand op je hart.
Word je bij iemand thuis uitgenodigd, neem dan iets kleins mee, zoals gebak, baklava of bloemen. Trek bij de voordeur je schoenen uit; vaak staan er slippers voor gasten klaar. Weiger eten niet te stellig: een gastheer zal je vaak meerdere keren iets aanbieden. Een beetje proeven is beleefder dan nee zeggen.
Kleding: strand en stad zijn twee werelden
Marmaris is een kosmopolitische badplaats en de kledingnormen zijn er ontspannen. Op het strand, bij het zwembad en op de boot is gewone zwemkleding heel normaal. Topless zonnebaden is op openbare stranden echter niet gebruikelijk en wordt als ongepast gezien.
Ga je van het strand de stad in, naar een restaurant of de bazaar, trek dan iets over je badkleding aan. In bergdorpen en kleinere plaatsen op het platteland gaat het er conservatiever aan toe. Daar zijn lange broeken of rokken en bedekte schouders een teken van respect.
Een moskee bezoeken
Je bent als bezoeker meestal welkom in een moskee, zolang je je aan een paar regels houdt:
- Ga niet naar binnen tijdens het gebed, en zeker niet tijdens het vrijdagmiddaggebed.
- Trek je schoenen uit bij de ingang.
- Bedek schouders en knieën; vrouwen dragen een hoofddoek. Bij grotere moskeeën liggen soms doeken klaar.
- Praat zacht, loop niet voor mensen langs die bidden en fotografeer alleen als het duidelijk is toegestaan.
Vijf keer per dag klinkt de gebedsoproep (ezan) vanuit de minaretten. Ook in toeristisch Marmaris hoor je die, ook vroeg in de ochtend. Het hoort bij het geluid van het land.
Gevoelige onderwerpen
Mustafa Kemal Atatürk, de stichter van de Turkse republiek, wordt breed vereerd. Je ziet zijn portret in winkels, kantoren en restaurants. Maak nooit grappen of denigrerende opmerkingen over hem: zijn nagedachtenis is wettelijk beschermd. Hetzelfde geldt voor de Turkse vlag en de Turkse staat. Ga respectvol om met afbeeldingen en symbolen, ook als je iets op sociale media zet.
Politiek, religie en de relatie met buurlanden zijn onderwerpen waarover Turken vaak een uitgesproken mening hebben. Luisteren is prima, maar begin er zelf liever niet over en laat je niet verleiden tot stellige uitspraken. Fotografeer ook geen militaire terreinen, politiebureaus of uniformen.
Tafelmanieren
Turkse maaltijden zijn sociaal. Gerechten worden vaak gedeeld, en het is gebruikelijk om anderen eerst te laten opscheppen. Brood ligt in overvloed op tafel; je pakt het met je handen en gooit het liever niet weg, omdat brood als iets waardevols wordt gezien. Eet je met elkaar, dan betaalt vaak één persoon de hele rekening. Wie uitnodigt, betaalt; de volgende keer is de ander aan de beurt. Strijden om de rekening hoort erbij, maar uiteindelijk is het onbeleefd om een gastheer niet te laten betalen.
Na het eten volgt thee of Turkse koffie. Neem rustig de tijd: haast is aan tafel ongebruikelijk. Wat je zoal op je bord krijgt, lees je in ons artikel over Turkse gerechten.
Lichaamstaal en kleine gebaren
Turkse lichaamstaal kent een paar eigenaardigheden. Je hoofd naar achteren kantelen, soms met een klakgeluid of opgetrokken wenkbrauwen, betekent nee. Een hand op het hart drukt dank of bescheidenheid uit. Wijs niet met je vinger naar mensen en laat je voetzolen niet naar iemand wijzen als je zit. Openlijke genegenheid, zoals hand in hand lopen, is in Marmaris geen probleem, maar uitgebreid zoenen in het openbaar wordt buiten de toeristische zones als ongepast gezien.
Ramadan en religieuze feestdagen
Tijdens de ramadan vasten veel Turken overdag. In toeristische plaatsen als Marmaris merk je daar weinig van: restaurants en bars zijn gewoon open. Toch is het attent om niet nadrukkelijk op straat te eten, drinken of roken als je in een buurt bent waar vooral inwoners wonen. Wanneer de ramadan en de feestdagen vallen en wat dat voor je reis betekent, lees je in ons artikel over ramadan en feestdagen in Turkije.
Ben je voor het eerst in Turkije? Lees dan ook onze tips voor je eerste reis naar Turkije. En wil je echt kennismaken met een oude Turkse traditie, bezoek dan een badhuis: op onze pagina over de hamam in Marmaris lees je hoe dat werkt en wat de gebruiken zijn.
Veelgestelde vragen
Moet ik me bedekken in Marmaris?
Op het strand en in de badplaatsen is zwemkleding normaal. In de stad, in winkels en zeker in moskeeën draag je iets over je badkleding en bedek je bij voorkeur schouders en knieën.
Mag ik als toerist een moskee bezoeken?
Ja, buiten de gebedstijden ben je meestal welkom. Trek je schoenen uit, bedek schouders en knieën en draag als vrouw een hoofddoek.
Is topless zonnebaden toegestaan in Turkije?
Het is niet gebruikelijk en wordt op openbare stranden als ongepast gezien. Hooguit bij sommige hotelzwembaden wordt het gedoogd; let op wat anderen doen.
Waarom moet ik voorzichtig zijn met opmerkingen over Atatürk?
Atatürk, de stichter van de republiek, wordt breed vereerd en de nagedachtenis aan hem is wettelijk beschermd. Negatieve uitspraken of grappen kunnen tot problemen leiden.
Deze pagina bevat affiliatelinks. Boek je via zo’n link, dan ontvangen wij mogelijk een kleine commissie, zonder extra kosten voor jou. Meer info.
