De beboste heuvels rond Marmaris leveren meer op dan schaduw en mooie uitzichten. Ze zijn de bron van een van de bijzonderste honingsoorten ter wereld: dennenhoning, in het Turks çam balı. Turkije produceert volgens het Turkse ministerie van Landbouw zo'n negentig procent van alle dennenhoning ter wereld, en het grootste deel daarvan komt uit de provincie Muğla, met Marmaris als bekendste naam. In dit artikel lees je hoe die honing ontstaat, waar je haar proeft en waar je op let bij het kopen.
Hoe dennenhoning ontstaat
Gewone honing maken bijen van bloemnectar. Dennenhoning ontstaat op een heel andere manier. Op de Turkse den (Pinus brutia), die de heuvels rond Marmaris bedekt, leeft een klein schildluisje, Marchalina hellenica. Het diertje zuigt sap uit de boom en scheidt een zoete vloeistof af: honingdauw. De bijen verzamelen die dauw en maken er honing van.
Het schildluisje komt maar op een paar plekken ter wereld in grote aantallen voor, vooral langs de Turkse Egeïsche kust en in delen van Griekenland. Dat verklaart waarom dennenhoning zo nauw met deze regio verbonden is. De honingdauw komt vanaf de tweede helft van juli op gang en bereikt in augustus een hoogtepunt. Imkers uit het hele land brengen hun kasten dan naar de bossen van Muğla. Afhankelijk van het weer gaat de productie door tot in de herfst.
Smaak en eigenschappen
Dennenhoning is donkerder dan bloemenhoning, minder zoet en heeft een kruidige, licht harsachtige smaak. Een bijzonder kenmerk is dat ze heel langzaam kristalliseert; een pot blijft vaak maandenlang vloeibaar. Op een Turkse ontbijttafel eet je haar met kaymak, een dikke room, op vers brood. Wie haar eenmaal zo heeft geproefd, begrijpt waarom de combinatie zo geliefd is. Lees meer over het ontbijt in ons artikel over het Turks ontbijt.
Turkse dennenhoning heeft sinds 2025 een nationaal beschermde geografische aanduiding als Türk Çam Balı. Dat moet de kwaliteit en herkomst beter waarborgen.
De bosbranden en het herstel
In de zomer van 2021 trof een grote bosbrand de omgeving van Marmaris. Daarbij gingen grote delen dennenbos verloren, en daarmee ook de bron van de honing. Veel imkers verloren hun inkomen. De jaren daarna stonden in het teken van herbebossing en herstel. Volgens lokale imkers lag de productie eind 2025 weer rond zestig procent van het niveau van voor de brand, met een uitstekende kwaliteit. Herstel van een dennenbos kost echter tientallen jaren.
Het honinghuis van Marmaris
Wil je meer weten over imkerij in de streek, bezoek dan het honinghuis van Marmaris (Marmaris Bal Evi) in het dorp Osmaniye, aan de weg van Marmaris richting Bayır op het schiereiland. Het is opgezet door de Kamer van Koophandel van Marmaris om de lokale honing bekender te maken. Je leert er hoe dennenhoning ontstaat, ziet bijenkasten en kunt honing proeven en kopen. Er is ook een café. De toegang was bij recente bezoeken gratis, maar controleer de actuele openingstijden voordat je gaat.
Een bezoek past goed in een dagtocht over het schiereiland. Lees onze tips voor een roadtrip over het Bozburun-schiereiland. Veel jeepsafari's rijden ook door de dorpen in de heuvels, waar je bij imkers langs de weg honing kunt kopen. Zie onze pagina over de jeepsafari in Marmaris.
Honingfeesten in de regio
Rond de honingoogst worden in de regio geregeld evenementen georganiseerd. In oktober 2017 vond bij het honinghuis in Osmaniye het eerste dennenhoningfeest van Marmaris plaats, met proeverijen, workshops en muziek. In oktober 2025 werd in Menteşe, het centrum van de provincie Muğla, voor het eerst een groot oogstfeest voor dennenhoning gehouden. Daarnaast is Marmaris regelmatig gastheer van een internationaal imkercongres over dennenhoning; de editie van 2026 stond gepland voor 19 tot 22 november.
Deze evenementen hebben geen vaste jaarlijkse datum of locatie. Wil je er een bezoeken, houd dan in de weken voor je reis de lokale aankondigingen in de gaten. De herfst, rond oktober, is de meest waarschijnlijke periode.
Echte dennenhoning kopen
Je vindt honing overal in Marmaris: in de bazaar, in supermarkten, op de weekmarkt en bij kraampjes langs de weg in de heuvels. Een paar tips om goede honing te kopen:
- Koop bij de bron: bij het honinghuis, bij een imker in de dorpen of in een gespecialiseerde winkel weet je beter wat je krijgt.
- Kijk naar de kleur en smaak: dennenhoning is donker amber en niet overheersend zoet. Vraag of je mag proeven.
- Wantrouw spotprijzen: echte dennenhoning heeft zijn prijs. Heel goedkope honing is soms gemengd met suikerstroop of met goedkopere honing.
- Let op het etiket: een verpakking met de naam van de producent, de herkomst en een houdbaarheidsdatum geeft meer zekerheid.
Prijzen veranderen door de inflatie snel en verschillen per verkoper. Vergelijk daarom een paar adressen voordat je een grote pot koopt.
Honing mee naar huis nemen
Honing is een populair souvenir, maar er gelden regels. Vanuit landen buiten de EU, zoals Turkije, mag je maximaal 2 kilo verpakte honing per persoon meenemen naar Nederland. In de pot mag een stukje honingraat zitten, maar losse honingraat is niet toegestaan. Honing valt bovendien onder de vloeistofregels voor handbagage, dus grotere potten gaan in je ruimbagage. Pak ze goed in, bijvoorbeeld in een plastic zak tussen je kleding.
Meer ideeën voor souvenirs en de douaneregels die daarbij horen, lees je in ons artikel over souvenirs uit Turkije.
Veelgestelde vragen
Wat is dennenhoning?
Dennenhoning (çam balı) wordt niet van bloemnectar gemaakt, maar van honingdauw: een zoete afscheiding van een klein schildluisje dat op Turkse dennen leeft. Bijen verzamelen die dauw en maken er een donkere, minder zoete honing van.
Hoeveel honing mag ik mee naar Nederland nemen?
Vanuit Turkije mag je maximaal 2 kilo verpakte honing per persoon meenemen. Losse honingraat is niet toegestaan; een stukje raat in een gesloten pot wel.
Mag honing in mijn handbagage?
Honing valt onder de vloeistofregels voor handbagage. Grotere potten stop je daarom in je ruimbagage, goed ingepakt tegen breuk en lekken.
Is er een honingfestival in Marmaris?
Er worden in de regio in het najaar geregeld honingfeesten en evenementen rond de oogst georganiseerd, maar niet elk jaar op dezelfde plek of datum. Kijk vlak voor je reis naar de lokale aankondigingen.
Deze pagina bevat affiliatelinks. Boek je via zo’n link, dan ontvangen wij mogelijk een kleine commissie, zonder extra kosten voor jou. Meer info.
